Cholesterol jest związkiem chemicznym niezbędnym do życia. Należy do grupy tłuszczowych substancji zwanych lipidami, które uczestniczą w wielu istotnych funkcjach ludzkiego organizmu. Wchodzi w skład wszystkich części naszego organizmu, jest obecny w mózgu, mięśniach, ko­mórkach nerwowych, skórze, wątrobie, jelitach oraz sercu. Powierzono mu wiele istotnych życiowych funkcji. I tak na przykład, gruczoły wewnętrznego wydzielania wykorzystują go do syntezy hormonów sterydowych (hormonów nadnerczowych i płciowych). Cholesterol pomaga także wątrobie w produkcji żółci, niezbędnej do trawienia tłuszczów. Przede wszystkim jednak stanowi on składnik błon wszystkich ko­mórek i warstwy ochraniającej włókna nerwowe. Tak więc w założeniu natury cholesterol miał być „architektem”, a nie czynnikiem destrukcyjnym.
Część cholesterolu organizm wytwarza sam, dzięki bio­syntezie, jaka zachodzi głównie w wątrobie (a także w jelicie cienkim i skórze) - wówczas mówimy o cholesterolu endogen­nym. Drugim źródłem pozostaje pokarm, który spożywamy - i wtedy mamy do czynienia z cholesterolem egzogennym. Ważną informacją jest to, że ilość produkowanego cholesterolu jest nieustannie „monitorowana” przez wątrobę i jeśli przyj­mujemy go w większej ilości w pożywieniu, ogranicza ona „wewnętrzną” produkcję. Taki mechanizm pozwala sterować poziomem cholesterolu poprzez odpowiednio zbilansowaną dietę, pod warunkiem, że nie mamy do czynienia z niepra­widłowościami natury genetycznej.

Małżeństwo z rozsądku czyli on-tłuszcz i ona-proteina
Jako że podstawowym składnikiem krwi jest woda, a krą­żącego w niej cholesterolu - substancja tłuszczowa, dlatego aby mógł on prawidłowo funkcjonować we krwi, konieczna jest otoczka z molekuł białka. Pozwala ona utrzymać ch< lesterol w wodnej części krwi w postaci zawiesiny. Taka cząsteczka powstała z połączenia tłuszczu i białka nosi nazwę ilipoproteiny.

Istnieje kilka rodzajów lipopmiein.
których nazwy zależą od ich gęstości. Dwie najważniejsza lipoproteiny odgrywające rolę w przenoszeniu cholesterolu to lipoproteiny o niskiej gęstości, tzw. LDL oraz lipoproteim o wysokiej gęstości, tzw. HDL. Stwierdzono, że duża częś< cholesterolu przenosi się w krwi za pośrednictwem cząsteczel mających niską optyczną gęstość (LDL), mniejszy zaś procen za pośrednictwem cząsteczek o gęstości wysokiej (HDL).
Za co nie lubimy LDL?
Znana jako zły cholesterol, lipoproteina ta transportuj cholesterol z wątroby do innych organów, w tym - do na czyń tętniczych (zwłaszcza jeśli istnieją w nich jakiekolwie uszkodzenia). LDL wytwarzane są w wątrobie i dostarczaj cholesterol do różnych narządów i tkanek, w których jest on zużywany między innymi do produkcji nowych komórek i hormonów. Niezużyta część cholesterolu wraca do wątroby (która notabene jest jedynym narządem, który potrafi wy­eliminować cholesterol z organizmu). Tak więc LDL sam w sobie złym nie jest, jednakże „lubi się” odkładać w ścianach tętnic i tworzyć blaszki miażdżycowe, co już dyskwalifikuje go niejako z listy naszych „sprzymierzeńców”. Należy pa­miętać, że wysoki poziom LDL w surowicy krwi niesie ze sobą ryzyko licznych chorób układu krążenia.

Za co szanujemy HDL?
HDL nie bez kozery określany jest mianem dobrego choleste­rolu, a w mniej pochlebnych słowach - „śmieciarzem”. Zbiera on bowiem cholesterol z tkanek i transportuje do wątroby, gdzie ulega metabolizmowi i jest wydalany z żółcią. Z tętnic wymiata zbędne cząsteczki cholesterolu, które w nadmiarze załatały powstałe uszkodzenie i które walnie przyczyniają się do powstania blaszek miażdżycowych. Wysoka zawartość we krwi HDL warunkuje małe ryzyko chorób układu krą­żenia, a także -o czym rzadko się słyszy - długowieczność. Istnieją rodziny z genetycznie wysokim poziomem HDL. “^hoć niestety należą one do rzadkości.
Trójglicerydy - w cieniu popularnego brata
Trójglicerydy, o których z pewnością rzadziej słyszymy niż o cholesterolu HDL czy LDL, są także frakcją lipoproteinową, frakcją o bardzo małej gęstości. Określana bywa skrótowo VLDL i jest formą transportu trójglicerydów, cząsteczek, w skład których wchodzą kwasy tłuszczowe - bardzo ważne źródło energii. W odróżnieniu od cholesterolu, trójglicerydy znajdująsię w tłuszczach zarówno zwierzęcych, jak i roślin­nych. Mogą być odkładane w komórkach tłuszczowych lub rozpadać się uwalniając energię. W wątrobie nadmiar energii i pokarmu przetwarzany jest w trójglicerydy, które dostają się do krwi, gdzie tworzą zapasy tłuszczowe.
O wynikach - optymalnych i realnych
Istnieją pewne ogólnie przyjęte „normy cholesterolowe”, które możemy zobaczyć choćby na wynikach badań, jakie dbieramy. Obok naszego widnieje stężenie optymalne, a tak­że takie, które niesie ze sobą mniejsze i poważne ryzyko zachorowania na którąś z chorób układu krążenia. Tak więc wartości prawidłowe kształtują się tak, jak objaśnia tabela. Tak wyglądają dopuszczalne normy. Pamiętać jednakże należy, iż przekroczenie owych norm nie musi od razu oznaczać konieczności zastosowania terapii farmakologicznej. Istotne są bowiem indywidualne czynniki współistniejące-wieku, płci, stanu naczyń tętniczych i in. Niemniej jednak, jeśli nasz poziom cholesterolu wynosi ponad 7,8 mmol/1 (300mg/dl) i co ważniejsze, nie jest on wywindowany przez podwyższone stężenie HDL, to powinniśmy się liczyć ze zwiększonym
ryzykiem wystąpienia choroby serca. Podwyższony poziom cholesterolu jest niebezpieczny zwłaszcza u osób po przeby­tym zawale serca, a także u palaczy i ludzi z podwyższonym ciśnieniem tętniczy. Co prawda częstotliwość występowania chorób układu sercowo-naczyniowego u pań jest mniejsza niż u panów, jednak kobiety powinny wziąć pod uwagę czynniki takie, jak stosowanie tabletek antykoncepcyjnych lub hormonalnej terapii zastępczej.
„Hiper-”, znaczy nadmiar
W praktyce lekarskiej częste są przypadki tzw. hiperli-pidemii, czyli różnego rodzaju zaburzeń gospodarki lipi-dowej organizmu. Zwiększone stężenie różnych tłuszczów we krwi jest wynikiem przede wszystkim nieprawidłowej diety, siedzącego trybu życia i wieńcząca te dwa czynniki otyłość. W związku z istnieniem trzech rodzajów frakcji lipidowych i mogących się pojawić różnych ich zaburzeń, wyróżniamy:
Hipercholesterolemię- podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego lub LDL-cholesterolu:
Cholesterol całkowity > 200 mg/dl > 5,2 mmol/1
LDL-cholesterol > 135 mg/dl > 3,5 mmol/1
Trójglicerydy < 200 mg/dl < 2,3 mmol/1 Hiperlipidemię mieszaną - podwyższone stężenie chole­sterolu całkowitego lub LDL-cholesterolu oraz podwyższone stężenie trójglicerydów:
Cholesterol całkowity > 200 mg/dl > 5,2 mmol/1
LDL-cholesterol > 135 mg/dl > 3,5 mmol/1
Trójglicerydy > 200 mg/dl > 2,3 mmol/1 Hipertriglicerydemię - podwyższone stężenie trójglice­rydów:

Cholesterol całkowity zarówno w normie, jak i pod­wyższony
LDL-cholesterol < 135 mg/dl < 3,5 mmol/1
Trójglicerydy > 200 mg/dl > 2,3 mmol/1
Być wyjątkiem…
Z cholesterolową karuzelą jest mniej więcej tak, że nie wiadomo czy i kiedy z niej spadniemy. Możemy mieć bowiem wysoki poziom cholesterolu całkowitego, ale tylko i wyłącznie dlatego, że nasz HDL jest wyższy od przeciętnego, a to bardzo dobry sygnał. Bo tak naprawdę to nie cholesterol ma wielkie oczy, tylko LDL, więc zamiast trząść się ze strachu, że TC nie mieści się w normie, sprawdźmy poziom poszczególnych frakcji. Co prawda bardzo wysoki HDL jest rzadkością, ale kto wie, może akurat będziemy wyjątkiem potwierdzającym regułę.